In memoriam

Duascentas caminhandas son moitos pasos. Case cinco anos, creo, calcorreando os camiños do mundo ou inventándoos, inventándose a cada paso con esa fórmula imposible que Eivadinhos foi. A fórmula que posibilitaba compaxinar noite e pateo, comida e pateo, amizade e pateo, literatura e pateo, eivas e pateo.

Por iso Eivadinhos non morre, porque é una fórmula necesaria. Desactívase a marca, está ben que as cousas teñan un punto final recoñecíbel, pero a idea continua como continúan os carreiros e os afectos.

Eivadinhos xa non existe como razón social pero permanece non só nos afectos como tamén niso tan importante e que constituíu outra das marcas constitutivas da súa cerna. As crónicas. Unha inmensa colección de crónicas, escritas e visuais, que nos permiten a todos revivir e coñecer aquilo que foi e que, pola arte desta maxia previsora, continua sendo. Moitos pasos e moitas palabras.

Porque, qué cousa somos senón memoria?. Memoria de nós. Iso é o que permanece, si permanece, unha vez que non estamos. No caso que nos ocupa a lembranza queda porque Eivadinhos foi construíndo e afortalando a súa memoria pateada a pateada, crónica a crónica. E non foi casual, foi marca da casa, elemento fulcral e identificativo.

E acontecerá que outros camiñantes eivados teñan precisión de seguir pateando na medida escasa das súas posibilidades e acontecerá tamén que algúns amantes da noite amen tamén as canicoubas. E, inevitablemente, acontecerá que alguén teña que reinventar esta cousa grande que Eivadinhos foi. E segue a ser.

O que non sei se acontecerá é que haxa un corazón disposto a partirse a alma nas mañás do domingo pelexando contra o sono por manter aceso un soño, un facho de ilusión polos camiños. Iso non sei se acontecerá. E se acontecera, dubido que eu volva te-la sorte de estar no lugar e hora axeitada para formar parte, sequera minúscula, dunha ilusión tan grande que non cabe no peito dos homes normais e solo no dos bos e xenerosos. Que non abundan.

En calquera caso, mentres a vida segue e nós con ela, quédanos a memoria. Grande cousa.

Zalo de Paramos. Marzo do 2011

E200 Trilho do Glaciar e do Alto Vez (Arcos de Valdevez)

Información técnica da ruta en SUDANDO BOTAS

Xoves, 17 de marzo de 2011

Todo ten un comezo e un final, unha xéneses e un epílogo, e esta cousa que se deu en chamar Eivadiños non podía afastarse desta norma natural que rexe a existencia dos homes e das bestas, dos sentimentos e das ideas, das estrelas e dos planetas. Aceptar que somos mortais, e polo tanto finitos, danos a posibilidade de decidir o momento, o instante preciso no que, pola circunstancia que sexa, non queremos ir máis alá e dicimos: ata aquí chegamos, compañeiros.

Penso que, ademais de ser conscientes de que todo ten que rematar algún día, é imprescindible non apegarse, e te-la capacidade de desprenderse das cousas antes de que agonicen ou se convertan nunha doenza crónica. A miña ilusión polos camiños fica intacta, e tamén a de compartilos con boa parte dos que, sen éxito, tentei de converter este proxecto particular en colectivo. Quizais fun ambicioso de máis e soñei con que este caderno de bitácora reflexase as visións, vivencias e soños dos meus iguais.

Nunca tentei que isto fose unha ferramenta para satisfacer o meu ego, nin un escaparate para as miñas “conquistas” montañeiras, e se algunha vez caín nesa tentación agora seméllame ridícula. A primeira intención foi, dende aquela primeira camiñata nas terras do Lérez, formar un pequeno grupo de amigos para saír ó monte en formato reducido, non máis de quince quilómetros nin máis de cinco horas (aínda que tamén houbo excepcións e saídas con máis distancia e duración). A segunda foi dotala dunha historia, tanto gráfica como escrita, que nos dera entidade e nos que se involucraran a meirande parte dos integrantes do grupo. Foron poucos os que o fixeron, aínda que de calidade.

A historia Eivadiña fica aquí, para que cada quen poida mergullarse nela buscando como e onde se produciu, e cales foron os seus actores. Non quixera pensar en que todo esto redúcese a unha palla mental, e que estou a estragar un xoguete co que me cansei de xogar. Quixen erguer un proxecto pero fáltanme forzas e axudas para continuar, e non vexo que ninguén queira tirar do carro, así que penso que é o momento de dicir: vémonos no camiño, máis co único compromiso de compartir pegadas e sorrisos. Non vou facer balances, inventarios, estatísticas, nin longas listas de agradecementos ou de reproches.

Estivo ben mentres durou, e máis nada. Aínda así esta derradeira crónica ten que recoñecer a laboura entusiasta dos que me acompañaron na nosa última andaina: os senhores Botas. Ninguén coma eles aportou tantas propostas ás nosas convocatorias, ninguén coma eles apostou polo proxecto, mesmo cando comezaron a te-lo seu propio, e artellaron unha bitácora precisa e preciosa, técnica e artística, que xa é unha referencia obrigada para quen queira adentarse nos carreiros da xeografía da vella Gallaecia. E foron eles os que me agasallaron cun deses sendeiros de primeira división, que levaban tempo con ganas de compartir comigo: o trilho glaciar do Alto Vez.

Partimos, a senhora Botas e máis eu, da metrópole máis cedo que de costume, xa que o tempo era cumprido e ademais xa non tiña moito sentido seguir a cinguirnos a unha fórmula esgotada. Despois dunha parada obrigada en Amaquía para tomar un café, botar unha ollada rápida á actualidade máis apocalíptica e coller bocadillos e outras lambetadas, puxemos rumbo ó corazón do Condado, onde o vizconde de Sistelo agardaba por nós, impaciente por visitar os seus dominios pese a unha molesta doenza de lumbago. É moito este home para deixar ós camiños por tan pouco.

Foron moitas ás lembranzas que me invadiron este día, e a primeira, conforme chegabamos á Portela de Alvite, foi a de cando os meus queridos Zalo e Salomé me iniciaron nos segredos deste reino perdido, que alguén bautizou con acerto como “o pequeno Nepal”. Celebrabamos entonces o terceiro aniversario dos Eivadiños, e non atopei mellor xeito de facelo que na compaña de estes dous compañeiros de camiños que foron tamén unha parte importante e activa da nosa curta e fructífera historia.

O día anterior deitarame cedo, cousa rara na miña seman de vacacións, xa que tiña certo que nos agardaba unha boa subida, e aínda así aledeime de que ascenderamos en coche un bo anaco pola estreita estrada que vai de Sistelo a Porto Cova. Nesta ultima poboación deixamos o noso vehículo, preparamos ás mochilas e fixemos os estiramentos de rigor. Pese a que o ceo estaba cuberto, a temperatura era agradable, e o noso ánimo era aínda máis cálido. Tiñamos por diante unha desas xornadas polas que paga a pena estar neste mundo, conscientes da fortuna de habitar este anaco da xeografía.

Dende que imprimimos as primeiras pegadas na aldea de Porto Cova, disfrutamos dunhas fantásticas panorámicas ó Val do Vez, cos seus característicos socalcos onde traballaba arreo a xentiña do lugar. Ó noso paso só saíron un feixe de cans, con máis ganas de enredar que de defender o territorio, mentres disparabamos cara as augas do ribeiro de Porto Cova que baixa sorteando penedos cara o Vez, cara a súa eira comunitaria, cun feixe de espigueiros aínda en uso, ou cara o conxunto de casas, algunhas ben rehabilitadas, que forman este enclave montañoso.

Un camiño carreteiro, pola que son ven visibles as fendas abertas polos carros de bois, invitábanos ó ascenso e, a pesares de que dende os primeiros metros o desnivel a sortear era considerable, era compensado pola fermosura dos valados de pedra, das veigas e regadíos, e mesmo do camiño, no que a primavera, quizais sabendo do fin da nosa historia, adiantarase para nos despedir. O brión cubrindo cunha infinita variedade cromática os muros senlleiros que afastaban socalcos e carreiros, e as árbores brotando follas tenras e aromáticas flores, toda unha sinfonía como diría aquel que nos legara a fórmula máxica nas terras da Travanca.

Moita auga descorrendo ó carón do camiño, refrescando as nosas conversas. Viñan moitas lembranzas dos camiños recorridos, e de tanta xente que camiñou canda nós. E tamén botamos unhas risas coas derradeiras crónicas dos Nómadas, onde seica houbo lume cruzado, e desexamos que non houbese ninguén ferido, e coa misteriosa aparición dunha nova marca sendeirista, que seica fai punto de reunión onde comezamos nos a xornada. Cousas da vida: uns principian ó tempo que outros rematan. É lei natural.

Pouco a pouco foi cercándonos a néboa, comezou a refrescar, e os moitos metros que levabamos sorteado de desnivel demandábanos unha pausa. Os tres tiñamos un algo de fame, así que convimos en facer un alto ó abrigo dun penedo. Os bocadillos de calamares e de xamón asado desapareceron nun pestanexo, e tamén os doces que a senhora Botas mercara en Puxeiros ¡que larpeiros!. A parada foi breve porque o amigo do Casal tiña algo de medo a arrefriar as costas, e aínda quedaba moito camiño por diante.

Moito e de moita calidade, pois se o camiño carreteiro nos levara polos socalcos verdescentes de Porto Cova, e polas enfeitizadas fragas de Pardelhas, atravesando algunha branda, tan pequena que nin aparecía nos mapas, era dunha fermosura tal que nos facía desprezar o desnivel, cando este se suavizou e comezou a inverterse, comezou a racha-la néboa e descubrímonos no interior do Vale Glaciar da Serra da Peneda.

Sobre nós a silueta dos eólicos que coroan Santo Antonio de Val de Poldros, á outra beira do Alto Vez, e ó noso fronte a marca indeleble do antigo glaciar, extinto fai millóns de anos, que moldeou a superficie da montaña baixo a presión de enormes masas de xeo, formando os característicos vales en U. A morena formada por materias arrastrados polo glaciar é aínda visible, formada por un feixe de grandes bloques graníticos espallados na marxe dereita do río.

A branda do Furado, unha das máis mais importantes da zona, ofrécenos unhas boas panorámicas do val, aínda que eu non puiden aproveitalas como era debido, xa que neste punto esgotóuseme a batería da cámara. Menos mal que os senhores Botas foron máis previsores, e puideron retratar penedos e socalcos, vacas e cabalos, e os tres eivadiños que compartimos esta derradeira xornada.

Deixamos atrás a branda con algo de pena por nos resistir á proposta da nosa guía, xa que a un tiro de pedra estaba o restaurante de Santo Antonio e non eran poucas as ganas dunha cervexa ou dun café, ou das dúas cousas. Magoa que non nos deran as horas para tanto. E ademais tiñamos por diante a Chá, onde o carreiro facíase máis aéreo e desarborado, aínda que esto tiña a recompensa con estupendas vistas ¡que bonico estaba todo!.

No máis alto da nosa ruta o sol tentou rachar coas nubes, e o vizconde axudou botando uns aturuxos que loitaban contra a néboa ¡Eivadinhoooooos!, mentres a súa dona repetía que ultimamente anda un algo raro. Ser como for esto deunos unha tregua e puidemos admirar dende o alto o Vale Glaciar en toda a súa plenitude. Eso si, ben me laiei de non ter batería de reposto, pois se neste momento se intensificou a sinfonía de cores, o que había a seguir era aínda máis sobresaínte: unha sucesión de brandas, cada cal máis fermosa, que agora se mesturan na miña memoria.

A branda do Outeiro Gordo, a branda da Costa do Salgueiro, a branda da Lapinheira... non é doado falar aquí das súas particularidades, nin dos sendeiros que nos levaron ata elas, xa que non teño imaxes que me refresquen as lembranzas. As casas senlleiras xunto as cardenhas máis ben toscas, un feixe de veigas desafiando o desnivel, valados e máis valados de pedra, máis pedra ferida polos carros no camiño. Nin unha soa alma que se cruzase con nós, ou nós con ela. Un silencio só roto polos nosos sorrisos, verbas e pegadas. A paz máis que respirar semellaba que podíamos mastigala.

De seguro que a reportaxe fotográfica do senhor vizconde encherá estas lagoas da miña memoria, e o track trazado pola senhora do Casal resolverá calquera dúbida ó respecto, pero aínda así dóeme non poder facer unha crónica algo máis completa da derradeira aventura dos Eivadiños. Ser como fora chegamos á ultima branda da nosa ruta, e a máis importante, tanto en dimensións como en beleza.

A branda de Crastibô, aínda que leve anos practicamente en desuso e abandonada, catívanos pola beleza do seu emprazamento e polas súas construccións, a pesares de que moitas atópanse nun estado de deterioro notable. Algo ten este lugar, algunha enerxía agochada, que nos fai deternos algo máis que nas outras. Non mentían os meus amigos cando me dicían que este era un deses anacos do paraíso perdido.

Dende aquí a nosa guía pensou en facer o último tramo por un camiño alternativo, pero unha velhiña desaconsellounos internar no “mato”, o que si fixo foi acompañarnos ata Sistelo, facendo o trazado que fixeramos no ascenso. Falei con ela da despoboación do rural, dos emigrados ás Américas, do contrabando, da dureza dos invernos e da beleza das primaveras, e todo isto mentres a moza chimpaba sobre as pedras esvaradías coa axuda dun caxato e me puña en dificultades para seguila. Gustoume facer os derradeiros metros dos Eivadiños a carón dela e, como non, dos meus senhores Botas, cos que penso seguir sementando un bo feixe de pegadas, desprezando as fronteiras e apreciando as xentes e os lugares.

E199 O Castro - Ermida da Guía - A Telleira (Covelo)

Información técnica da ruta en SUDANDO BOTAS

Domingo, 13 de marzo de 2011

O inverno esmorecía, e eu con el, sabendo que non habería outra primavera para os Eivadiños. Pero propuxérame chegar ó bicentenario é xa estaba a piques, un pequeno esforzo máis e xa. Habería que sorrirlle ó espertador, lembrando o que foi e o que sería. Ala fora, no mundo, agardaban un feixe de cómplices para sementar novas pegadas. E na Casa Grande un rapaz que madrugara artellando o xeito de se librar das gadoupas dos seus maiores. Non puido ser, aínda que estivo ben o intento, e o Samu tivo que botarse a mochila ó lombo do seu vello tío para ir ó encontro cun destino incerto.

O certo é que estaba escrito, porque xa os senhores Botas tiñan plans e, como é costume nos últimos tempos, non había alternativa. Xunto con eles apareceu o noso Cachorro, que semellaba resistirse á desaparición da historia, e quería facer os derradeiros quilómetros aínda que foxe a pata coxa. E, xa na estrada de Ponteareas a Mondariz, nun comedeiro chamado Casa Antón, agardaban Loli e Nacho, para completa-lo grupo. Catro bicos e dúas apertas despois estabamos todos sentados á mesa, diante dunhas fontes de churrasco coa súa provisión de chourizos, patacas e ensalada. Unha enchenta que non fomos quen de reducir, a pesares de que fixemos un bo intento.

Á sobremesa uníusenos Lourdes, unha rapaza entusiasta dos camiños que, por cousas do destino, tentaba unirse a un grupo a piques da disolución. Aínda así a acollemos con simpatía no noso seo, pois ata nos derradeiros momentos damos mostras de que o importante é o noso caudal humano. Non sabíamos nese intre o seu interese por camiñantes doutra natureza, dos mortos que semellan vivos e saen ós camiños na búsquea da súa ración de carne, sangue e vísceras.

O televexo seguía cuspindo imaxes do Apocalipse, e nada me aledaba que se confirmaran os meus prognósticos de que o fin do mundo sería televisado. Gaia tremía na súa lenta agonía, e o capitalismo non era quen de deter os seus efectos secundarios. Máis aínda, multiplicaba a devastación, o sufrimento, e a incerteza sobre un futuro nada alentador. Outro dos cabalos, o da guerra, andaba a rinchar polo Mediterráneo e semellaba que non habería tregua. O mundo, despois dos Eivadiños, non pintaba nada ben.

Xantamos como se, efectivamente, chegara o fin dos tempos, e a piques estivemos de caer na tentación de botar unha sesta en Mondariz-Balneario para facer a dixestión, e irnos mergullar despois nas augas termais do Pazo da auga.

Máis a nosa comandante non permitiu a deserción, e puxo fin á sobremesa e á cerimonia dos cafés. Así que puxemos rumbo as terras de Covelo, onde nos tiña agochada unha sorpresa.

No noso vehículo escoitáronse os Spiritual Beggars e Moonspell, mentres o de Sistelo facía unha feroz crítica musical, e o Samu pensaba se sería quen de acertar con eses ritmos algún día, aínda que quizais coas baquetas e os consellos que lle agallasara Alex ía ben encamiñado.

Ó chegar a Covelo fixemos un xiro á dereita, como fan os partidos da esquerda en canto se fan cun anaco de goberno, e seguimos as indicacións, xa innecesarias para nós, da Ruta da Pedra do Lobo. Aparcamos ó carón do río do Pozo Piñeiro, tamén chamado río das Caldiñas, de onde parte este curto pero fermoso sendeiro. Na anterior visita dos Eivadiños a esta paraxe comezamos algo máis adiante, e perdémonos este tramo fluvial que, sen dubida, é un dos maiores atractivos que posúe.

Unha, dúas, tres, catro... ata cinco cámaras fixeron aparición nas nosas filas, e disparamos coma se as nosas baterías tiveran munición ilimitada, ante unha primavera que xa chegara, cargada de cores, a estas terras do Condado. Foi un tramo curto, pero de calidade, pois a fermosura do río das Caldiñas derramándose polos penedos, formando pequenas fervenzas e pozas máis que aptas para o baño, cativounos a todos.

Démoslle as costas ó río para afrontar un pequeno tramo de asfalto, que nos levou ó lugar de O Castro, un deses enclaves fermosos de casas senlleiras e veigas reverdecidas, dende onde capturamos as primeiras panorámicas do val do Tea. Aquí mostrounos a sorpresa a nosa senhora Botas, xa que non tiña pensado seguir a Ruta da pedra do lobo, senón outra do seu deseño exclusivo. Cantos camiños descubrimos gracias á súa habilidade para interpretar os mapas e o seu olfacto para buscar sendeiros agochados, carreiros esquecidos ou, o máis difícil aínda, abrir novas congostras polas que avanzar.

Deixamos atrás o núcleo rural, e en animada conversa comezamos a ascender cara o monte, colonizado por carrascos, uces e, máis que nada, toxos. Menos mal que unha pista ampla nos permitía avanzar, na vangarda coma sempre a xente do Casal de Sistelo, e na retagarda o Alex, que xa empezaba a se queixar dunha patiña, e máis eu, abafado polo peso do bandullo, dos anos e da falta de sono. Nun penedo fixemos un alto, aproveitando que había unha cadeira abandonada, pero non fixemos por nos sentar, senón que dedicámonos a retratar a Loli e máis a Lourdes facendo equilibrios enriba do penedo e (case) da cadeira.

A guía volveunos arengar e puxémonos en marcha, unha vez máis. Os ceos anunciaban treboada sobre o val do Tea, e tentaba buscar acubillo antes de que caese sobre nós, como na banda animada de Asterix. Quizais eso animouna a abandona-la pista e buscar un atallo entre os toxos, ou quizais xa o tiña planeado (eu penso que algo deso había). Así que ascendemos entre a toxería por un estreito carreiro que, as mais das veces, so existía na nosa imaxinación. O Samu laiábase de non estar en Abelláns, deitado diante do televexo ou da videoconsola, e a Lourdes lle preocupaba máis que nada atoparse con algunha alimaña, mentres o Nacho, máis afecto ós aloumiños dos toxos, entoaba unha cantiga para nos dar folgos.

Ao lonxe divisamos unha ermida sobre un outeiro, e informáronnos de que ese era o noso obxectivo, así que apertamos o paso e, finalmente, conseguimos saír a unha pista na que houbo máis dun sorriso de alivio. Volveron as conversas amables, aproveitando que rematara o desnivel e as trabadas da toxería, e non tardamos moito en chegar á Ermida da Guía, unha construcción senlleira de pedra, onde o Samu pediu praza de esmoleiro mentres o resto da tropa subía ó alto do outeiro, presidido por un cruceiro. Dende alí as panorámicas eran fantásticas, pero pouco nos relaxamos, xa que comezou a poallar e dimos en continuar o camiño.

O máis curioso do lugar era unha pequena capela, enfrontada ó templo, onde había un santo decapitado o que, a falta de cabeza, puxéranlle unha pedra no seu lugar. ¡Cousa do noso señor Satanás, seguro!. Por se acaso, priveime de botar máis aturuxos pola fiestra da ermida e puxémonos de novo en marcha.

Avanzamos por unha pista forestal con bo ánimo, tanguidos pola vara infatigable da nosa guía, ascendendo por uns montes de Covelo que se me antollaban afastados do mundo, e sen embargo tan pretos daquel que, durante un tempo, foi refuxio de naufraxios. A ameaza da treboada quedou en eso, en ameaza, e a poucos puidemos pecha-los paraugas e as carapuchas, e entramos nunha fraga de piñeiro vermello que semellaba o escenario idóneo para un filme de terror. Lourdes interesouse polo tema, e entre Alex, Samu máis eu fixémoslle un catalogo tan extenso de vísceras e sangue, gritos e lóstregos, e coitelos e motoserras, que a rapaza pediunos a lista por escrito.

Trala fraga tivemos un momento de incertidume, resolto polos senhores Botas á brava, e baixamos a escacha pexegueiros por un outeiro ata dar con outra pista que a poucos transformouse en congostra, a congostra en canicouba, a canicouba en corredoira, e así ata chegar o lugar da Telleira, cando xa o sol comezaba a esmorecer. Andivemos para adiante e para atrás, nun deses bailes que sempre se dan entre lusco e fusco, cando non son certos os camiños, e as direccións semella que teñen máis de dous sentidos.

Para asegurar fixemos un tramo de asfalto, xa que non era tempo de perderse, e non tardamos en chegar, xa coas tebras colonizando ó noso mundo, ó entorno enfeitizado do río das Caldiñas, onde nos aventuramos a retratar as derradeiras postais para esta viaxe fantástica que foi Eivadiños. Son moitas as pegadas, os sorrisos, os suores, as maniotas e as verbas compartidas, e máis que serán, sexa na fórmula que sexa, porque son moitos os camiños, pero todos levan ó mesmo sitio, a ese imaxinario no que se mesturan os lugares comúns e os seres queridos, e onde permanecen aínda que desaparezan.

Non deu para máis a xornada, a nosa historia, nin para menos. Un feixe de corazóns latindo como un só, cadaquén arrastrando a súa eiva e axudando a levar a do compañeiro, pois este foi o noso espírito, alleo a competicións, rivalidades ou envexas. Podémolo facer mellor, pero polo menos intentámolo. Sementando pegadas, verbas e sorrisos que permaneceran invisibles baixo a follasca.

E198 Sendeiro circular do río Cerves (Melón)

Información técnica da ruta en SUDANDO BOTAS

Domingo, 6 de marzo de 2011

Podería facer un reconto urxente de cadáveres, ou un inventario dos síntomas acostumados, xa sabedes: formigas pastando na cabeza, teas de araña nos ollos e na gorxa un feixe de area... se non foxe que outra vez foron moitos os excesos e poucas as horas de sono, e polo tanto teño que andar cun algo de presa para me reunir cos meus señores Botas, que algo de empeño teñen en manter con vida a este proxecto moribundo.

Para por a proba a miña capacidade de sorpresa, nun momento preciso no que tan incapaz me sinto, chama o meu primo Rober, para dicirme que el e máis Bego súmanse ás nosas tropas, para ir onde e como sexa, que parece que son fáciles de conformar. Mellor así porque, de momento, non sei si darei chegado ó pasillo, e se algo máis ala non levarei un susto ó atopar o reflexo dos meus desmandes nocturnos.

Alédome de que me veñan buscar porque así teño tempo de tomar unha ducha, e mandar polo desaugue os restos do suicidio, meter algo de roupa de reposto na mochila, e mesmo de tomar un grolo de café para poder saír á rúa cun ollo, a lo menos, aberto. Alédome tamén de que me recollan na furgoneta, un bo punto na loxística, e mesmo de que veñan con Trus, unha mestura de mastín e pastor alemán con cariña de bo co que de seguida simpatizo.

No Concheiro non tardan en reunirse con nós os do Casal de Sistelo, e feitas as presentacións resolvemos meternos todos na furgo, e por rumbo ó Mesón Casal, en Quins, moi preto de Melón, onde convimos xantar e decidir a nosa ruta, xa que barallamos un par de posibilidades.

E máis doado aínda resolver o menú, unha vez sentados á mesa, e decantámonos por unhas cuncas de caldo e unhas cumpridas racións de costela ó forno, cunha boa guarnición de guísante, cenoura e pataca, mentres agardamos que chegue Nacho, que cando o fai non pon pega. Tampouco ó Mencía co que pensamos acompañar ó almorzo, e co que penso combater os restos dunha resaca algo máis que persistente. Cousa boa ter o meu carón xente que me secunde as miñas propostas.

Ou case, xa que a miña idea para a sobremesa era ir cara Punxín, para lles descubrir os meus primos o segredos do Barbantiño, pero os senhores Botas tiñan outras intencións. Semella que aínda teñen algo por recoñecer nas proximidades de Melón, así que non atopei argumentos para me negar, e nun tris tras aparcamos ó carón da área recreativa que están a construír preto das pozas do río Cerves.

Aínda que o tempo non estaba para mergullarse nas xeadas augas, o Trus non agardou por ninguén, e botouse ó río sen agardar a face-la dixestión dos restos da costela. Quixo presumir de destemido e ben que nos asombrou, a pesares de que despois precisara un pouco de axuda para saír. O resto do grupo non fixo nin o amago, e mesmo houbo quen protestou polo xeito no que se secou o noso peludo amigo.

Camiñando polo sendeiro aberto hai uns anos, o Rober lembraba os tempos nos que non había tal, e para chegar ás pozas subíase por un carreiro de pescadores, polo que subían os rapaces do pobo e algún aventureiro de fora. A autovía a piques estivo de estragar o entorno, e pasaron algúns anos ata que, a base de cartos e traballo, a zona adquirise o aspecto actual, no que a actuación máis agresiva é o viaducto que sortea o río.

Ramón máis eu cubrimos a retagarda, disparando cara canta árbore, poza e pedra que atopabamos ó noso paso, e o certo é que non podía estar máis fermoso o Cerves, co seu caudal ben cumprido, mentres o resto da tropa camiñaba de vagar, disfrutando cada metro de sendeiro. Na fervenza grande detivémonos todos, e o da República do Ferradal alertounos para que tiveramos coidado con acercarnos demasiado ó precipicio, xa que case tódolos anos hai alguén que esvara e, cando menos, leva un bo golpe. De feito el foi testemuña dun destes accidentes, e cando tentou auxiliar a un dos que caeran pola rocha en baixo decatouse de que xa estaba morto.
Algo máis adiante miramos con cobiza cara un camiño que vai pola outra beira, e intercambio miradas cómplices cos do Casal de Sistelo. Non fai falta falalo moito, e na primeira ponte cambiamos de rumbo, a explorar o carreiro, aínda sen saber moi ben onde nos leva.

As nosas ansias exploratorias teñen pronta recompensa, xa que de seguida chegamos a unha levada de pedra pola que aínda corre a auga. O paso está limpo de maleza, e só nalgúns tramos está ameazada polas mimosas que, de todos modos, é bastante proveitosa para levarnos algunha postal dixital do lugar, xa que esta especie invasora está en plena floración. Florecen tamén os sorrisos dos meus amigos, xa que a visión do río dende esta beira é tamén excepcional, e ata Trus semella feliz, xa que antes de chegar á fervenza grande dáse unha mergullada pequena. O gusto de chapuzarse deste can lémbrame a min noutros tempos. Será cousa de cans!.

A pesares de que dende aquí a vexetación está máis cumprida, a senhora Botas, co “neno” na man, anímanos a continuar pola levada, e ninguén ve o inconvinte. Como premio damos cun muíño que hasta ben pouco estivo en funcionamento, e algo máis adiante outro máis, xa moi mal conservado. Aínda que o verdadeiro premio é o camiño, e os camiñantes que o fan ó meu carón, que me descobren habilidades tan curiosas como o seu maxisterio nas deposicións dos mustélidos, que seica son uns animaliños que adoitan a deixar os seus zurullos polos carreiros.

Finalmente saímos da levada, damos a un sendeiro, e dende alí a unha leira. Escóitanse preto o ruxido dos cabalos de ferro, e dous pasos máis e acadamos a estrada. Os nosos vehículos non están moi afastados, pero aínda non é momento de dar por rematada a andaina ¡os vizcondes de Sistelo non se moven dos seus dominios para tan pouca cousa!. De tódolos xeitos non se lles ve moi convencidos, camiñando paralelamente á autovía. E menos aínda cando a cruzamos e temos que facer un pequeno tramo de asfalto.

Menos mal que un serradoiro danos un aliciente extra, onde poñemos a proba a batería das nosas cámaras, tal é o xogo que nos dan as torres de madeira, perfectamente apilada, que contrastan cun celeste salpicado de algodón. O certo é que cando hai bo talante non hai camiño que non se aproveite, aínda que o senhor Botas teña dubidas de si vai a colga-lo perfil da nosa ruta dominical. Cruzámo-la estrada nacional e damos cun parque recreativo, chego de trebellos mecánicos nos que exercitarse.

Rober fai o amago de intentalo, pero Trus non está moi de acordo e anda tras del para que se baixe. Debeu mirar á vella que acaba de chegar, unha desas súper aboas que fan ximnasia ¡e con que ganas! á conta do orzamento da deputación. Non seguimos na nosa guerra, e damos cos fociños outra vez co río Cerves, aínda que o que nos amola é que non atopamos xeito de cruzalo, xa que a pesares de que o GPS nos sinala unha presa, e que damos con ela, non é posible atravesala.

A pesares disto o entorno é ben fermoso, coas augas ancoradas formando reflexos que espertan outra vez as nosas ansias de levarnos algunha lembranza dixital. Mentres o vizconde de Sistelo e máis eu estamos nelo, Nacho agasállanos con un feixe de froitas deshidratadas, a senhora vizcondesa busca unha saída vía satélite, e Bego, que está afeita a buscar camiños onde non os hai, atravesa as silveiras para chegar á beira do río e anímanos a continuar por algo semellante a un antigo sendeiro de pescadores. Gústame esta xentiña, cada un coas súas teimas, traballando en equipo, ou case.

Como recompensa á nosa ousadía, descubrimos un fermoso tramo de río por onde, de seguro, fai tempo que non pasa ninguén. Avanzamos con algunha dificultade, pero avanzamos, con ese espírito dos eivadiños: como se poida e por onde se poida. O meu primo de Xacebáns tenta face-la guerra pola outra banda, e só é secundado por Trus, ata que se decata de que a senhora Botas ten claro, e ben claro, por onde nos quere levar, e o Betanzos tenta facer espeleoloxía nunha cova escavada polas augas, aínda que ten que desistir para non molla-lo cú.

Aos poucos chegamos á carón da estrada, a uns cen metros de onde deixamos o coche, e desanimámonos un chisco cando nos informan de que apenas fixemos cinco quilómetros en tres horas ¡pero de que calidade!. A piques estamos de ser captados pola súper aboa do parque recreativo, que ven de volta cunhas amigas e que lle ofrece probar o seu licor café á Bego. Menos mal que dixo que non, senón non estaría escribindo esta crónica: teño quenda de noite e o tempo era cumprido para a volta.

Despedimos a xornada cunhas cervexas en Melón, agasallo do noso Tesorito. Cousa boa ter compartido este día con esta boa xente.

E197 Trilho da Châ das Carreiras (Monçao). Primeiro aniversario de Sudando Botas

Información técnica da ruta en SUDANDO BOTAS

Domingo, 27 de febreiro do 2011

A piques estiven de deixarme vencer pola preguiza, e pasar o día estomballado, mastigando a miña derrota. A troula da véspera alongarase ata máis ala do aconsellable, unha vez máis, e non tiven forza de enfrontar o primeiro lostrego de realidade, aquela que me arrincou da inconsciencia, na que estaba tan profundamente instalado.

Pode ser que fosen as once, e pode ser que non levara máis de catro naufragando nas sábenas, e seguro que non pasaron máis de cinco ou dez minutos antes de que, como se fose o estralo dunha bomba de reloxería, saltase a alarma do espertador, para lembrarme de que era, unha vez máis, domingo, e que había que facer penitencia polos pecados do sábado á noite. Non fun quen de erguerme para coller o móbil, e o reloxo acabou destripado debaixo da cama, despois de rebotar contra a parede, e ata que me invadiron unhas ganas rabiosas de alixeirar a vexiga non evaluei os meus próximos movementos.

Cumpría mirar pola fiestra, por si era convinte saltar por ela ou, polo contrario, asaltar de novo ó colchón, e no mundo xa estaba instalada unha primavera que pedía a gritos desfrutala. Cumpría tamén valorar se continuaba na dinámica do domingo pasado, no que subira ó Galiñeiro para protestar contra o proxecto de parque eólico, e baixaba ata Bouzas para sumarme a protesta contra o recheo da ría, ou se lle daba un pouco de caña ó corpo e lles devolvía a chamada ós senhores Botas antes de que marcharan sen min a seguir atesourando carreiros e descubrindo anacos do paraíso no territorio máxico da Gallaecia.

Gañou a segunda opción, quizais porque non tiña o día romántico, ou porque sabía que a senhora Botas de seguro tería unha boa medicina para a miña resaca. Así que tentei xuntar un feixe de palabras para facerme entender polos amigos do Casal de Sistelo, e quedamos para nos xuntar no punto e no horario habituais. Botei os restos da preguiza, xa definitivamente vencida, polo desaugue, preparei unha mochila de emerxencia e puxen o traxe de combate e as botas novas para batallar, unha vez máis, contra a miña sombra.

Fun puntual á miña cita, e os meus amigos non foron menos. Pasaba un cuarto de hora da mediodía cando enfiamos a saída da metrópole, concretando a primeira tarefa do día: decidir un lugar axeitado para xantar, de camiño ós outros camiños que haberiamos de percorrer.

Nun tris estivemos en Salvaterra, xusto cando estaba abrindo “O noso eido”, un deses comedeiros populares que xa escasean na nosa terra onde se come ben, nun ambiente agradable e cun servicio aínda máis agradable, e todo por un prezo bastante axeitado. A pesares de eramos os primeiros clientes, a guapa e retranqueira moza que nos atendeu non tardou nada en nos tomar nota. Apuntou unhas racións de empanada de atún, recen saída do forno, e dúas racións de churrasco de porco, con patacas, críollo e unha ensalada cumprida.

A rapaza lembrouse de nós, e de que eu son bo bebedor de viño, e sorriu cando lles pedimos auga para todos, e máis aínda cando lle apuntamos que andaba de resaca. Esto motivou que non desaproveitara as ocasións que tivo, que foron algunhas, para mofarse do meu estado. Estame ben por abrir a boca... Ata na sobremesa, na que me desafiou a mandarlle un licor café. E non dixen que non.

Os vizconde de Sistelo convidou, xa que estaba de aniversario por partida dobre, xa que por unha parte cumpría aniños, aínda que pola súa forma física semella que máis ben descumpre; e por outra celebraba tamén un ano do proxecto de Sudando Botas, que xa é unha referencia imprescindible, pole seu rigor técnico e polo valor das súas propostas, na galaxia senderista de ámbolos dous lados da raia.

Moito me aledei de que contaran comigo, ou co que quedaba de min despois dunha noite de excesos, para celebrar o primeiro cabodano da posta en marcha deste baúl enfeitizado, do cal saen rutas con encanto, algunhas das cales me descubriron territorios tan máxicos como a Serra Amarela ou Val do Vez, no que xa son autoridades.

Xa comidos e antes de que a preguiza tentara de nós cara as beiras do Miño, cruzamos a fronteira para nos dirixir cara o Val de Poldros, preto de onde partía a nosa ruta, un trilho “desactivado” pola implantación dos eólicos, no concello de Monçao. Pasamos polo inicio do Caminho dos Mortos, un dos meus preferidos nesta parte da xeografía lusa, e a eso das tres chegamos a Tangil, o noso punto de partida.

Tralo ritual dos estiramentos e de dispararlle unha foto ó sinal de inicio do Trilho da Châ das Carreiras, que xa nos indicaba que pasara xa un tempiño dende que os Celtas do Minho marcaran a ruta, iniciamos o recorrido capitaneados pola senhora Botas, con mapa topográfico nunha man e GPS na outra.

Nos primeiros metros xa atopamos un peto de alminhas, e detivémonos, os tres, a fotografalo, seguindo unha tónica que se repetiría ó longo de todo o camiño. Tres eran tres os que disparabamos sen cortarnos ós elementos curiosos que atopamos neste pobo: casas solarengas con fermosos reloxos de sol, medas plantadas como “tipis” no medio de verdes eiras, viñedos que ocupan grandes extensións e, as veces, parte do camiño carreteiro, e moitos lavadoiros, fontes e pozas.

A luz era sorprendente e invitaba a queimar a batería das nosas cámaras, e cando abandonamos o pobo, polo antigo camiño que une Tangil con Modelos, aínda disparamos máis arreo, tal era o feitizo que emanaba dunha fraga polas que avanzabamos, entre valados de pedra vernizado polo brión e o couselo, como de pedra era o firme que pisabamos, alfombrado de follasca.

As cores amables dunha primavera anticipada facíanos aflorar os sorrisos, e as palabras xurdían tamén amables, mesmo tendo constancia de que non sería tarefa fácil dar coa ruta certa, xa que as poucas marcas que atopamos estaban tan difuminadas que só o olfacto do senhor Botas era quen de atopar. Non tiña medo de perdernos, xa que a nosa guía interpretaba correctamente o mapa, e co axuda do seu “meninho”, aínda que tivera algún problema de calibración.

Non cadraban as contas, porque cando chegamos a Modelos, un bonito enclave da serra alfombrado de leiras e viñedos, aínda non fixeramos tres quilómetros, cando a sinalización marcaba seis. Ata o final da ruta non caeriamos na conta de que estabamos a facer o trilho do revés.

Ser como fora o paso pola aldea foi un dos atractivos máis grandes da xornada, que tivo moitos, xa que sumaba ó encanto natural do camiño carreteiro unha boa cantidade de muíños, lavadoiros, petos de alminhas, cruceiros e ata un enorme espigueiro que cruzaba o camiño. Chamounos a atención a cantidade de elementos relixiosos que atopamos, e esto debíase a que parte do camiño coincidía coa ruta de peregrinación cara ó santuario da Peneda.

Á saída de Modelos comezou a diversión, e conforme lle dimos as costas o enclave rural o terreo púxose cada vez máis vertical. Os senhores Botas alternábanse en atopar as poucas marcas do trilho, camufladas entre o brión, a follasca e o fento. Compensaba o esforzo a fermosura da fraga que atravesabamos, sempre seguindo o camiño carreteiro que comunicaba, dende tempos remotos, o val e a serra, a inverneira e a branda.

Bromeei coa amiga do Casal sobre a súa proposta, xa que semella que canto máis escarallado viña máis penitencia me impón, e ela botou a rir coma dicindo: “ninguén te manda andar de can toda a noite”. De tódolos xeitos a protesta esmorecía fronte a beleza das paisaxes que me estaban a descubrir.

Chegamos á Branda do Outeiro tivemos unha tregua entre verdes prados, carballeiras centenarias e un feixe de construccións senlleiras, nas que as boas xentes de Mondelos buscaban refuxio no verán para o seu gando, que aquí dispuña de pastos frescos. No alto da serra daban voltas e máis voltas as aspas dos eólicos de Santo Antonio de Val de Poldros, e mesmo distinguiamos algúns trazos do seu trilho, ven próximo a nós. A nosa guía resolveu que aínda nos faltaba algo de altura para chegar, e preparámonos para o derradeiro tramo de ascenso.

Conforme nos internabamos na serra a fraga ía desaparecendo, e a vexetación mudouse en toxo, uces e carqueixa, entre os que asomaban, como icebergs, grandes penedos modelados pola erosión. As panorámicas dende aquí eran sorprendentes, e os tres falamos do ben que pagaba a pena subir ata aquí. As marcas seguían xogando as agachadas con nós, pero finalmente a experiencia dos senhores Botas sempre daba con elas.

Detivemos un chisco a enredar co esqueleto dun cabalo, primeiro a facerlle retratos da calivera, símbolo primixenio dos Eivadiños, e despois a facerme unha máscara coas coxas que xa quixeran para si os de Sangre Cavallum.

Neste punto comezamos o descenso, e aínda que eu insistín en baixar por unha pista, os de Sistelo insistiron en seguir o trazado orixinal, entre os carrascos, e outra vez tiven que darlles a razón cando atoparon un poste (o primeiro e único que atopamos) que indicaba a boa dirección.

Rematamos o descenso nunha capela de alminhas de dimensións considerables, no Cha das Carreiras, que chamou a nosa atención, xa que nunca viramos tal cousa. Non fai falta dicir que foi fotografado polos tres camiñantes dende tódolos ángulos posibles, e só nos restou subir á arbore que estaba o seu carón para facerlle un plano aéreo.

Cruzamos unha estrada, e o olfacto da senhora Botas deu ca continuación do sendeiro de seguida. Eu estaba marabillado do rápido que resolvía as numerosas dubidas que nos asaltaron no camiño, ela e o seu compañeiro forman un dos tamdem máis eficaces que coñezo na montaña ¡e non o digo por facerlles as beiras!.

Atravesamos outra fraga enfeitizada, e tras dela xurdiron os primeiros campos e casas de Tangil, cando estabamos a piques de cumprir catro horas de andaina. Quizais para algún sendeirista máis esixente lle resulte curta esta ruta, pero podo afirmar que cada metro do trilho ten o seu atractivo, ademais da posibilidade, para os que queiran alongar o pateo, de unilo ó de San Antonio de Val de Poldros.

A nosa chegada ó pobo inzou un balbordo de cans, de miradas curiosas e ata unha inspirada frautista deunos unha serenata para nos recibir. Conseguiramos volver activar o trilho que deran por morto no concello de Monçao, e os Sudando Botas puxéranlle unha alta calificación a ruta, pola cantidade e valor dos seus encantos e pola beleza do seu trazado.

Penso que foi un bo xeito de celebrar o aniversario, e alédome de que me fixeran participe del. Agardo que con esta crónica garden unha boa lembranza de esta xornada, e que non dubiden en contar comigo para o seu segundo aniversario. Adiante, compañeiros! Longa vida a Sudando Botas!.

E196 Sendeiro da Costa da Vela (Cangas do Morrazo)

Mércores, 23 de febreiro de 2011

Semellaba que se anticipara a primavera, o ceo estaba cuberto por un manto intensamente azul, e estivera toda a mañá matinando dende o peirao de Punta Cubillón sobre como aproveitar o que me restaba de xornada, na que o único compromiso que tiña era disfrutala. A véspera estivera toda a tarde mergullando na rede, buscando as claves das revolucións que prenderan por todo o mundo árabe e algo máis ala, e que remataran coas tiranías de Ben Alí e Mubarak, e mesmo lle dera un bo repaso ás teorías do autogolpe no famoso 23-F, desbotando a versión oficial de que fora a monarquía e a caduca clase política que pactara a transición a que salvara esa democracia coa que aínda seguen a enche-la boca (e o bandullo).

Así que, unha vez rematada a miña quenda de traballo, e despois de xantar sen demasiado apetito, montei no meu carriño e metinme na autoestrada, sen saber moi ben cara onde dirixirme. Apetecíame estirar as pernas ó carón dalgún río, quizais o Tamuxe ou o Verdugo, onde tiña pendentes algúns recoñecementos, ou seguindo algunha liña de costa, pero o tempo cumpría e non estaba a tarde para perdela en desprazamentos. Así que elixín un valor seguro: a Costa da Vela. Por moitas veces que recorra as súas liñas non me dou esgotado, xa que a maxia que emana nestes lugares e moi poderosa para min, xa que nelas residen moitas e moi boas lembranzas da miña biografía. É certamente un deses lugares que poboan o meu imaxinario particular, e dentro del ocupan un lugar preferente.

Ás cinco da tarde estaba aparcando ó carón da caracola metálica de Donón, unha desas intervencións humanas na natureza que considero afortunadas, e non demorei en bota-la mochila ás costas e poñerme en marcha. Atravesei o pobo sen máis compaña ca miña sombra, seguindo as marcas do defunto GR do Morrazo. Non tardei tampouco en desenfundar a miña cámara pois, a pesares de moitas imaxes do entorno do regato de Donón nos meus arquivos, a luz deste día era espectacular, e todo semellaba ter un color máis intenso.

Contra o que teño acostumado crucei o regato por unha senlleira pontella, en troques de seguir pola marxe dereita para internarme na pequena carballeira que vai cara a praia.

As dunas e os piñeirais de Barra invitaban a camiñar a modiño, deténdose na contemplación da vexetación máis miúda, disfrutando de cada pegada, de cada silencio. Nesas estaba cando escoitei unhas augas cantareiras, e por momentos vinme fora do mapa. Ás miñas costas, xa algo afastado, estaba o regato de Donón, que no derradeiro quilómetro descorría paseniño cara ó mar, e cara adiante só area e piñeiros. Ou polo menos eso era o que cría eu.

Andiven tras do orixe do ruído e, como se entrara nun conto, vinme diante dunha pequena presa de pedra, por onde se derramaba un regato que viña facendo eses dunha tupida fraga de ribeira. Eran moitas as veces que me internara nos areais de Barra, e nunca vira tal cousa, ata un muíño había alí para completa-lo conxunto. Faltoume tempo para rexistrar cada recuncho, e sentín so por este descubrimento xa pagaba a pena cruza-la ría.

Seguín o regato ata que algúns metros máis alá atopei a súa converxencia co de Donón, e camiñei ó carón deste ata que xuntos chegamos ó mar. O sol dáballe as derradeiras lambetadas á praia de Barra, e non demorei máis tempo en coller o camiño que vai sorteando a costa, cara Punta Longueirón. Apertei o paso porque á cara leste da Costa da Vela xa non chegaba o calor do Lourenzo, e cando estaba a piques de baixar á antiga fábrica de salgado detívenme fronte a unha sinal que marcaba en dirección oposta co lema “Roteiro”.

Nunca virá tal, así que, por segunda vez na tarde, decidín mudar o trazado ó que adoito coller a miúdo. Subindo entre eucaliptos comecei a pensar nos diferentes xeitos de camiñar, só ou en compañía de outros, e volvín a darlle voltas ó tema dos Eivadiños, no sentido que tiña continuar con algo no que, a maioría das veces, semella que é un proxecto particular, e polo tanto no meu fracaso en tentar de convertelo en algo colectivo. Facía tempo que non camiñaba só, e o certo é que estaba a gustar da experiencia...

Nestas maquinacións estaba cando din coa pista que rodea a Costa da Vela, por onde no verán circulan moreas de coches, algo que non sucedería si houbera vontade política de integrala, como estivo proxectado, no Parque Natural das Illas Atlánticas. Ata un día como hoxe había vehículos aparcados ó carón do Facho de Punta Subrido. Eran só tres, pero dáme igual tres que trescentos.
Din en facer un alto no camiño, e aproveitar as derradeiras luces do día, as máis intensas antes de que, entre fusco e lusco, chegaran paseniño as tebras, para fotografar sen presas o senlleiro facho. Penso que fun quen de atrapar algunhas postais fermosas deste recuncho, dende onde se teñen algunhas das mellores panorámicas da enseada de Barra, e de un bo anaco da ría de Vigo.

Tiven que baixar a lume de carozo cara a praia de Melide, a máis setentrional da península, porque o sol xa estaba a deitarse tralas illas Cíes. Sentín unha certa paz cruzando o areal en soidade, en silencio, coas ondas lambéndome os pes, e sentín o efémero da miña presencia nesta terra, das miñas pegadas, das miñas palabras, dos meus afectos. Ser consciente de que todo ten un principio e un final, e aceptalo.

É certo que xunto ese momento, na transición entre o día e a noite, é o máis proclive a melancolía, pero eu estaba máis preocupado con chegar a Punta Robaleira con algo de luz para botarlle catro disparos o facho vermello. Nin catro nin un, porque cando cheguei canda el Lourenzo xa se afundira definitivamente trala illas. Empezaba a arrefriar, e na miña mochila non levaba demasiado abrigo, así que apertei o paso e, so por cumprir co ritual de acercarme ata o facho de Punta Vixía, que garda o Cabo Home (aínda hai quen, erroneamente, chama así a tódala Costa da Vela).

Apertei aínda máis o paso, camiñando pola pista de terra pola que sentía na caluga o alento das tebras. Cruceime con dúas parellas en coche que, de seguro, agardaban este momento para evitar as miradas curiosas e dar renda solta os seus instintos, e os meus xa pedían algo sólido que tranquilizara o ruxido do meu bandullo. Botei ata unha carreiriña de can, entrei en calor, suei un chisco, e cando me decatei xa tiña fronte a min o Monte do Facho, coas casas de Donón baixo a súa aba.

Que visión fermosa, pensei, da que é imposible cansarse, e fantasiei co que sentiría un camiñante vido de afastadas terras se dera, de repente, con este lugar máxico. Sentinme ben, mellor, despois de tres horas movendo as pernas e o corazón, e só por un momento fraqueei, e desexei ter algún Eivadiño ó meu carón para tomar un grolo na taberna máis preta.

Andaina contra os eólicos no Galiñeiro

Información técnica da ruta en SUDANDO BOTAS

Domingo, 20 de febreiro de 2011

O monte Galiñeiro forma parte indiscutible do meu imaxinario particular, un territorio que vai máis alá do que abarcan os mapas, transcende o xeográfico e instálase no emocional, pois alí pasei os mellores anos da miña existencia, naqueles tempos nos que me sentín inmortal, nos que os sorrisos contaxiaban a pedra, e nela debuxabamos escaleiras ó ceo, co mesmo material co que artellábamos os nosos soños.

E non hai na nosa comarca montañeiro que non tivera aquí unha das pedras angulares da súa formación, xa foxe escalador, sendeirista ou ciclista todoterreo, nas pistas, camiños e penedos deste macizo que, xunto cos cantís de Budiño, conforman un bo escenario para desenrolar a comunión coa natureza, e para sentirnos parte desta terra e deste tempo que nos tocou vivir.

Por iso aledeime de madrugar nesta xornada, a pesares de que non eran moitas as horas que me afastaban da troula da véspera, para xuntarme cun feixe de bos e xenerosos cos que marchar polos camiños do Galiñeiro, e denunciar a terrible ameaza que, xunto ás plantacións de especies foráneas e proliferación de canteiras, supón o proxecto da construcción dun parque eólico que modifique, de xeito irreparable, a paisaxe, flora e fauna deste entorno singular.

Ás nove e media xa estaba na Pasaxe para sumarme a ese anaco da miña cobertura emocional que din en chamar Eivadiños, pois xa estaban alí, ás portas do café onde remataron tantas xornadas de escalada, os meus queridos amigos do Casal de Sistelo, os señores Botas, a nómade e sempre amable Salomé, o compañeiro do metal Alex Alén, e o meu caro Nacho, anteriormente coñecido como Tesorito.

Non paraban de pasar continxentes de aguerridos montanbikeros, como os dun curioso clube chamado “Bici Osos”, e sendeiristas que collían a ruta do PRG-1, cara ó parque forestal, mentres nós espertabamos a golpe de café. Chegou tamén Xacobe, que mostraba con orgullo a publicación dunha das súas mellores fotos, titulada “Risas e loito”, na revista Magazine. Grazas ó seu acerto para retratar ás vellas de Sistelo gañou impresora e cámara no concurso o noso Eivadiño ¡noraboa!!!.

Mentres almorzabamos chegou tamén Cari, outra eivadiña ocasional, que sufrira con nós polos carreiros xeados da Peneda e polos toxais agrestes de Gargamala, acompañada dunha amiga; Miguel, peza indispensable das nosas andainas, viña tamén acompañado por Josafá, e puña á nosa disposición o transporte de tropas: a Vivaracha. Nela levounos Panette ós máis folgazáns, mentres o resto do grupo subía polo sendeiro, uníndose a unha morea de xente destemida ó desnivel.

Moita xente se amoreaba nas inmediacións do parque forestal, e había un mundo de coches que os voluntarios da Plataforma pola defensa do Galiñeiro distribuía ó longo da pista. Moita xente coñecida a que facía tempo que non apertaba, como o meu antigo veciño Lito, polo que semellaba que non pasaban os anos e que, pola contra, facíame pensar no que miraban ós seus ollos, aquel neno que fun convertido nun Peter Pan agochado no corpo de Peter Griffin.

Atopei tamén, entre a multitude, a vellos compañeiros de cordada, como Quique “o moro”, xa peiteando canas, e a outros daquela xeración que se abrían paso para firmar contra a instalación dos muíños de vento.

Tamén había unha nutrida representación de aqueles cos que compartín camiños en diferentes etapas da miña vida. O meu querido mestre Zalo, que me abriu as portas do Club de Camiñantes, a carón de quen descubrín o canón do Tera, as escarpas do Vez e da Mizarela, o cordal dos Ancares e as terras do Coura. Víctor, bo amigo do Casco Vello, co que compartín un breve treito en Congostra, acompañado ca súa filla Nerea, e a súa neta. E tamén coa súa filla estaba Flores, eivadiña e camiñante, disposta a inzarse ó cumio do Galiñeiro para berrar contra a ameaza dos eólicos.

O tempo tamén ameazaba, comezaba a poallar e facía un algo de frío, a néboa cubrindo a escola de escalada, pero isto non desanimou ó milleiro e medio longo de xente de boa fe que comezou a ascender cara o refuxio de Montañeiros Celtas, que eran a parte máis visible da organización. Máis ou menos agrupados partimos os Eivadiños, no medio dun mar de homes e mulleres que ateigaban a ruta reivindicando, unha vez máis, que Galiza non se vende (ou, polo menos, que non queremos ser cómplices, co noso silencio, desa venda).

Conforme avanzabamos pola pista forestal seguín descubrindo caras coñecidas, algún vello compañeiro do Club de Camiñantes, coma Antonio Bahamonde. Atopei a Eva e Araceli, veciñas de Bembrive, que botaban en falta a algún veciño de Castrelos co que adoito a percorrer camiños sonoros e ás veces (pero menos) tamén algunha xeografía cércana. Pasaban canda nós xentes dacabalo ou en bicicleta, aínda que estes non o tiñan do todo fácil para circular entre a marea humana de camiñantes, e menos cando deixamos a pista e acometemos o desnivel de pedras soltas que vai cara o vértice xeodexico.

Preto de chegar á nosa meta, onde se faría lectura do comunicado, atopei a Mariano, que chegou un día da miña man o Club de Camiñantes para quedarse e ser un dos seus principais activos, aínda que leve un tempo afastado polos efectos secundarios da paternidade. Coincidiu esto cunha chamada de Anxo Rial, outro dos que me ensinaron anacos do paraíso agochados, e lembramos as tardes en que partillabamos ó carón do granito, nun tempo inesquecible.

Vin máis xente do meu afecto, e repartín bicos e apertas a Martola, a Dani Santamaría, a Eva, a Beiras... e a outros coñecidos de Celtas, Trevinca, Congostra, Nómadas, Camiñantes e de máis familia montañeira. Nin me decatei de que terminara o acto, en medio dunha espesa néboa, ata que o vento a esvaeceu e comezou a chover arreo.

Fillemos xuntanza de eivadiños, e xunto con Anxo e Mariano comezamos o descenso polo camiño que vai cara o Lombo do Raposo, por onde non fai moito subira coa Criatura, Miguel e Alex, nunha desas saídas improvisadas as que estamos afeitos. Seguía marabillado do feixe de xente que acudira a convocatoria, e aínda que baixando semellaba un exército en retirada, pensaba que algunha batalla tiñamos que gañar. Así llo dixen a García Crego, co que compartín un pequeno treito, que tan ben sabe que a loita que se perde e a que non se da.

Tamén fixen un pequeno traxecto con Iolanda e Zalo, que camiñaban o carón dunha boa representación do seu clube, que sigo sentindo como unha parte importante da miña vida montañeira. Non esquezo que foi Zalo o que me levou outra vez ós camiños, despois dunha boa tempada no inferno. ¡Grazas, mestre!.

O derradeiro traxecto fixémolo por un anaco do PRG-2, que vai cara ó Aloia, e lembrei a vez que fixemos unha andaina nocturna por ese sendeiro cos compañeiros de Congostra. Cantas lembranzas, e todas boas. Como as deste día na que o monte amoreou pegadas solidarias do sentir cidadán en contra das políticas agresivas co medio ambiente, so polo afán dun lucro que puxa por afianzar a noxenta economía neoliberal.

Antes de despedirnos do Galiñeiro puiden darlle unha aperta a Marcos, que andaba moi ocupado na organización do evento e que nos confirmou que eramos a lo menos mil cincocentas almas. E tamén a Conchi e a Candela, que me deron moi boas noticias e as que desexo o mellor.

So restaba organizar o xantar, cousa importante para os Eivadiños, así que mandei o Miguel para que fixera vangarda coa Vivaracha e fora reservar en Peinador, mentres eu baixaba co Anxo no seu tanque a recoller á Capitana e mailo Morris, que so se sumaran a protesta de corazón. Aínda tivemos que facer algo de conducción todo terreo para esquivar o tráfico incesante de vehículos e persoas, e revivín os tempos nos que andabamos os dous Anxos na procura dunha rocha seca a que inzarnos.

Rematamos comendo no “Cuevas”, na estrada de Peinador a Redondela, case unha ducia de Eivadiños e achegados: os señores Botas e a comandante Nómade, Tesorito, Anxo Rial e Xesús, a miña Capitana (ou o que restaba dela), Miguel Panette e Josafá, e este apóstol do Apocalipse que subscribe. Penso que non comemos mal, unha fritada de peixes, polbo á feira e xamón asado, e que bebemos mellor, xa que foron varias as botellas de Pingádelo que baixamos, e mesmo houbo variado de sobremesa, café e chupitos.

O día non deu para máis, ou non deu para menos. Xornada reivindicativa e festiva, que houbo tempo para todo, aínda que non sei se como para contabilizala como convocatoria propia (a pesares de que tampouco sei que carallo importa se conta ou non conta). En fin, creo que a crónica era pertinente, aínda que se me apurades tamén me podo por impertinente...

PD.- A foto premiada de Xacobe podedes vela aquí:

http://concurso2010.magazinedigital.com/accesits/jacobo-casal/